Δύο έννοιες αντικρουόμενες ή αλληλένδετες;
Ένα δίλημμα, το μήλον της έριδος ανάμεσα σε δύο μεγάλες ομάδες ανθρώπων, τους ορθολογιστές και τους αυθόρμητους, αυτούς που δρουν με βάση το μυαλό και αυτούς που δρουν με βάση την "καρδιά".
Η λογική είναι άμεσα συνυφασμένη με τον όρο "συνέπεια" ενώ το συναίσθημα δεν επηρεάζεται από αυτήν. Ο ορθολογιστής θα σκεφτεί στρατηγικά, θα βάλει κάτω τα δεδομένα που έχει, θα εξετάσει τις επιλογές του και θα επιλέξει αυτήν η οποία θα του επιφέρει και τις ευνοϊκότερες συνέπειες. Από την άλλη, αυτός που ακολουθεί τα συναισθήματά του, δε τον νοιάζει τι μπορεί να συμβεί παράλληλα, αρκεί να εκπληρώσει τον σκοπό του.
Αυτός που δρα με βάση τη λογική έχει έμμεσο όφελος. Με το να σκέφτεται εξονυχιστικά το επόμενο βήμα του δεν αφήνει τον εαυτό του εκτεθειμένο σε οποιαδήποτε λάθος επιλογή μπορεί να ληφθεί επιπόλαια. Όμως έχει ένα μεγάλο τίμημα. Δε ζει ελεύθερος. Δε βιώνει τη "στιγμή". Όλα γύρω του είναι νούμερα, αποφάσεις, επιλογές και αποτελέσματα. Μπορεί μεν να είναι προστατευμένος αλλά πολλές φορές καταλήγει να ζει εγκλωβισμένος, ψάχνοντας την επιλογή που θα του φέρει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα και που θα τον έχει καλυμμένο από τα σχόλια και τις κριτικές των γύρω του. Αναλώνεται στο να φαίνεται τύπος και υπογραμμός ενώ στην πραγματικότητα φοβάται να αντικρίσει τις συνέπειες των αληθινών του επιλογών που συνήθως έρχονται σε αντίθεση με τα κοινωνικά κατεστημένα. Έτσι προσπαθεί να προωθήσει αυτές του τις επιλογές με ένα πανέμορφο περιτύλιγμα για να γίνουν αρχικά αποδεκτές και μετά περιμένει να δει τις επιδράσεις τους για να αποφασίσει τι άλλο πρέπει να κάνει μετά.
Στον αντίποδα, αυτός που δρα με βάση το συναίσθημα, πράττει όπως του έρθει εκείνη τη στιγμή χωρίς "περιττές" σκέψεις και αναλύσεις. Αυτός έχει τα εξής οφέλη. Ζει μία έντονη ζωή, με πάθη, χαρές, λύπες, ενθουσιασμό και άλλα, στα οποία ένας ορθολογιστής φοβάται να αφεθεί. Όμως τις περισσότερες φορές καταλήγει να μετανοιώνει για τις πράξεις του μιας και ό,τι κάνει το κάνει χωρίς περίσκεψη, μην υπολογίζοντας τίποτα, πολλές φορές εν βρασμώ ψυχής οπότε αφού δεν έχει φροντίσει, συνήθως όλο και κάτι πάει στραβά, και δε καταφέρνει αυτό που θέλει και βρίσκεται εκτεθειμμένος. Αλλά... αν τελικά αυτό που παλεύει το κατακτήσει, τότε αυτό ισοδυναμεί με το να κερδίσει το τζόκερ. Αυτό το είναι το δεύτερο και το μεγαλύτερο όφελος. Θα ήθελα να αφήσω άλλους να μιλήσουν γι' αυτό το είδος ανθρώπου, που ίσως να ξέρουν καλύτερα, μιας κι εγώ κλίνω πιο πολύ στην πρώτη κατηγορία.
Ένα δίλημμα, το μήλον της έριδος ανάμεσα σε δύο μεγάλες ομάδες ανθρώπων, τους ορθολογιστές και τους αυθόρμητους, αυτούς που δρουν με βάση το μυαλό και αυτούς που δρουν με βάση την "καρδιά".
Η λογική είναι άμεσα συνυφασμένη με τον όρο "συνέπεια" ενώ το συναίσθημα δεν επηρεάζεται από αυτήν. Ο ορθολογιστής θα σκεφτεί στρατηγικά, θα βάλει κάτω τα δεδομένα που έχει, θα εξετάσει τις επιλογές του και θα επιλέξει αυτήν η οποία θα του επιφέρει και τις ευνοϊκότερες συνέπειες. Από την άλλη, αυτός που ακολουθεί τα συναισθήματά του, δε τον νοιάζει τι μπορεί να συμβεί παράλληλα, αρκεί να εκπληρώσει τον σκοπό του.
Αυτός που δρα με βάση τη λογική έχει έμμεσο όφελος. Με το να σκέφτεται εξονυχιστικά το επόμενο βήμα του δεν αφήνει τον εαυτό του εκτεθειμένο σε οποιαδήποτε λάθος επιλογή μπορεί να ληφθεί επιπόλαια. Όμως έχει ένα μεγάλο τίμημα. Δε ζει ελεύθερος. Δε βιώνει τη "στιγμή". Όλα γύρω του είναι νούμερα, αποφάσεις, επιλογές και αποτελέσματα. Μπορεί μεν να είναι προστατευμένος αλλά πολλές φορές καταλήγει να ζει εγκλωβισμένος, ψάχνοντας την επιλογή που θα του φέρει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα και που θα τον έχει καλυμμένο από τα σχόλια και τις κριτικές των γύρω του. Αναλώνεται στο να φαίνεται τύπος και υπογραμμός ενώ στην πραγματικότητα φοβάται να αντικρίσει τις συνέπειες των αληθινών του επιλογών που συνήθως έρχονται σε αντίθεση με τα κοινωνικά κατεστημένα. Έτσι προσπαθεί να προωθήσει αυτές του τις επιλογές με ένα πανέμορφο περιτύλιγμα για να γίνουν αρχικά αποδεκτές και μετά περιμένει να δει τις επιδράσεις τους για να αποφασίσει τι άλλο πρέπει να κάνει μετά.
Στον αντίποδα, αυτός που δρα με βάση το συναίσθημα, πράττει όπως του έρθει εκείνη τη στιγμή χωρίς "περιττές" σκέψεις και αναλύσεις. Αυτός έχει τα εξής οφέλη. Ζει μία έντονη ζωή, με πάθη, χαρές, λύπες, ενθουσιασμό και άλλα, στα οποία ένας ορθολογιστής φοβάται να αφεθεί. Όμως τις περισσότερες φορές καταλήγει να μετανοιώνει για τις πράξεις του μιας και ό,τι κάνει το κάνει χωρίς περίσκεψη, μην υπολογίζοντας τίποτα, πολλές φορές εν βρασμώ ψυχής οπότε αφού δεν έχει φροντίσει, συνήθως όλο και κάτι πάει στραβά, και δε καταφέρνει αυτό που θέλει και βρίσκεται εκτεθειμμένος. Αλλά... αν τελικά αυτό που παλεύει το κατακτήσει, τότε αυτό ισοδυναμεί με το να κερδίσει το τζόκερ. Αυτό το είναι το δεύτερο και το μεγαλύτερο όφελος. Θα ήθελα να αφήσω άλλους να μιλήσουν γι' αυτό το είδος ανθρώπου, που ίσως να ξέρουν καλύτερα, μιας κι εγώ κλίνω πιο πολύ στην πρώτη κατηγορία.
Αυτός ο διαχωρισμός δε συνεπάγεται ότι κάθε άνθρωπος που ανήκει σε μία κατηγορία από τις παραπάνω έχει χαρακτηριστικά μόνο από αυτή. Δε σημαίνει σε καμία των περιπτώσεων ότι οι πρώτοι δε δρουν ποτέ αυθόρμητα και οι δεύτεροι δε σκέφτονται ποτέ. Σίγουρα όλοι έχουν χαρακτηριστικά και από τις δύο κατηγορίες. Απλά αυτή η ταξινόμηση γίνεται με βάση τη συνηθέστερη αντίδραση του καθενός σε κάθε περίπτωση.
Βέβαια υπάρχει και η άποψη ότι κάθε συναίσθημα προέρχεται από μία λογικη σκέψη. Παραδείγματος χάριν ο φόβος προέρχεται συνήθως από έλλειψη γνώσης για κάτι, από το άγνωστο. Αλλά υπάρχει ένα συναίσθημα το οποίο μπορεί να καταρρίψει αυτή τη θεωρία, ή τουλάχιστον να την μετριάσει, ένα συναίσθημα πέρα από κάθε λογική, ο έρωτας. Η ανάλυση αυτού όμως προϋποθέτει μια πολύ μεγάλη συζήτηση την οποία και θα κάνουμε άλλη φορά.
Παρόλο που υπάρχουν ένθερμοι υποστηρικτές και των δύο απόψεων, το ιδεατό πιστεύω πως είναι κάπου στη μέση. Δηλαδή να σκέφτεσαι την κάθε σου πράξη, αλλά όταν φτάσει η κατάλληλη στιγμή πρέπει να είσαι σε θέση να ξέρεις να ρισκάρεις χωρίς ενδοιασμούς. Και πάλι όλα είναι θέμα ισορροπίας, όπως έχουμε πει, ενός συμβιβασμού των δύο άκρων. Όμως κάτι τέτοιο απαιτεί πολλή εμπειρία και ανοιχτό μυαλό προκειμένου να μπορείς να πράττεις ανάλογα στην κάθε περίπτωση.
Αν και είναι πολύ δύσκολο, θέλω να πιστεύω ότι υπάρχει η δυνατότητα να φτάσουμε σε ένα τέτοιο σημείο, να μπορούμε δηλαδή να ακούμε και τη φωνή του μυαλού και της καρδιάς και να αποφασίζουμε μόνοι μας, χωρίς άλλους εξωτερικούς παράγοντες, ποια πρέπει να υπερισχύσει κάθε φορά.
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου